Lokomotywa PPK coraz silniejsza
Ponad 5 lat temu, 1 lipca 2019 roku, ruszyły Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) - jeden z czterech programów dobrowolnego, dodatkowego gromadzenia oszczędności na emeryturę wspieranych przez państwo w ramach III filaru polskiego systemu emerytalnego (obok IKE, IKZE i PPE).
Pod koniec lipca bieżącego roku Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: UKNF) opublikował dane podsumowujące rynek PPK po II kwartale 2024 roku. Dane te oparte są na sprawozdaniach kwartalnych przekazywanych przez instytucje zarządzające funduszami na podstawie ustawy o PPK.
.
Wykres 1. Wartość aktywów netto PPK (mld zł)
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych UKNF
Zgodnie z raportem, łączna wartość aktywów netto funduszy PPK na koniec pierwszego półrocza 2024 roku wzrosła o 5,76 mld zł, przekraczając wartość 27,5 mld zł (Wykres 1), tj. 6,7% wartości rynku funduszy inwestycyjnych w Polsce. Wzrost o ponad 26% od początku roku może wydawać się imponujący, jednak wynik za cały 2023 rok był jeszcze lepszy. W ciągu 12 miesięcy ubiegłego roku wartość tej części rynku produktów emerytalnych wzrosła o niemal 82%.
Biorąc jednak pod uwagę wartości bezwzględne, pierwsze 6 miesięcy tego roku przyniosło najwyższy nominalny przyrost aktywów od początku funkcjonowania PPK (Wykres 2).
.
Wykres 2. Wzrost aktywów netto PPK (mln zł)
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych UKNF
TFI dominują wśród podmiotów zarządzających
Dynamiczny rozwój PPK odbywa się przy stosunkowo stabilnej strukturze tego segmentu. Zgodnie z raportem UKNF, w podziale na typ podmiotu zarządzającego PPK najwięcej aktywów netto, bo 87,2%, zgromadziły Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych; 11,9% - Powszechne Towarzystwa Emerytalne; i zaledwie 1% - Zakłady Ubezpieczeń (Tabela 1). Nie zaobserwowano znaczących zmian w tej strukturze w pierwszym półroczu 2024 roku.
.
Tabela 1. Typ podmiotu zarządzającego, udział w PPK
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych UKNF
W tym samym okresie wahania udziału poszczególnych instytucji zarządzających, liczonych wg wartości aktywów netto, były nieznaczne, nieprzekraczające 0,5% (Tabela 2). Najwięcej, blisko 31% aktywów zgromadziło PKO TFI S.A. Na drugim miejscu znalazło się TFI PZU S.A. z aktywami stanowiącymi blisko 22% wartości rynku PPK. Ostatnie miejsce na podium zajęło Nationale-Nederlanden PTE S.A. zarządzające ponad 10% aktywów netto.
.
Tabela 2. Instytucje zarządzające PPK. Udział w rynku wg wartości aktywów netto.Źródło: opracowanie własne na podstawie danych UKNFŹródło: opracowanie własne na podstawie danych UKNF
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych UKNF
Rynek kapitałowy sprzyjał wzrostowi rynku PPK
Wzrost wartości aktywów zarządzanych w ramach PPK, w pierwszej połowie 2024 roku, w dużej mierze wynika z dobrej koniunktury na rynkach światowych, a co za tym idzie wysokich stóp zwrotu osiąganych przez zarządzających wszystkimi kategoriami funduszy. Indeks WIG20 urósł w tym okresie o 9,32%[i], fundusze akcyjne zarobiły średnio:
- 12,87% (fundusze akcji polskich uniwersalne)
- 9,14% (fundusze akcji zagranicznych globalne)
zaś fundusze obligacji średnio:
- 3,27% (fundusze dłużne polskie uniwersalne)
- 9,14% (fundusze dłużne zagraniczne globalne)
Wszystkie fundusze PPK uzyskały w tym okresie dodatnie stopy zwrotu. Pozytywnie wyróżniły się fundusze zarządzane przez TFI Allianz Polska. Najsłabiej na tle grupy wypadły fundusze Pekao TFI.
Tabela 3. Stopy zwrotu wg. instytucji zarządzających i grup zdefiniowanej daty PPK, I poł. 2024
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych FundOnline; dane dla okresu 29.12.2023-28.06.2024; tabela nie uwzględnia grupy PPK 2020 (tylko w ofercie Pekao TFI)
Reasumując, pierwszą połowę 2024 roku w sektorze PPK można zaliczyć do bardzo udanych. Hossa na rynkach akcyjnych oraz atmosfera oczekiwania na spodziewane wkrótce rozpoczęcie cyklu obniżek stóp procentowych (dzięki czemu również fundusze obligacji były wysoko wyceniane) umożliwiły zarządzającym wypracowanie wysokich zysków we wszystkich kategoriach produktów inwestycyjnych. Immanentna cecha PPK czyli regularne wpływy zapewniły, w analizowanym okresie, utrzymanie stabilnej struktury całego segmentu (per podmiot zarządzający oraz struktura aktywów).
Co istotne, żadnego „trzęsienia ziemi” nie odnotowano, co w kontekście systemu emerytalnego jest bardzo pożądane. Za najważniejszą i najciekawszą liczbę z lipcowego raportu KNF należy uznać 27,5 mld zł – o tyle wzrosły bowiem oszczędności emerytalne Polaków w ciągu zaledwie 5 lat funkcjonowania PPK. To prawie 12% wartości oszczędności emerytalnych Polaków w ramach OFE.
