Odwracanie trendu, czyli 2023 rok na rynku funduszy inwestycyjnych
Po wyjątkowo trudnym 2022 r., nadszedł koniec złej passy. Inflacja, po osiągnięciu maksymalnego poziomu 18,4% w lutym 2023 roku, spadła w grudniu do 8,4%. Rada Polityki Pieniężnej dwukrotnie zdecydowała się obniżyć stopy procentowe (do 6% we wrześniu i do 5,75% w październiku 2023 roku). Dobra koniunktura gospodarcza na świecie i boom na sztuczną inteligencję znalazły odzwierciedlenie na giełdach światowych, w tym na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Szeroki indeks WIG urósł w 2023 roku o 36,5% i był o włos od przekroczenia psychologicznej granicy 80tys pkt. Nastroje na rynku funduszy inwestycyjnych uległy zdecydowanej poprawie.
Zgodnie z danymi IZFiA w 2023 roku wartość aktywów netto zgromadzonych w funduszach inwestycyjnych powiększyła się o 19% do 320,2 mld zł (Wykres 1). To nie tylko odrobienie strat z 2022 roku ale pobicie historycznego rekordu.
Wykres 1. Wartość aktywów funduszy inwestycyjnych w latach 2018-2023 (mld zł)
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych IZFiA
Powrót do funduszy dłużnych
Jak wynika z opublikowanego w połowie lipca przez IZFiA „Raportu rocznego o rynku funduszy inwestycyjnych w Polsce w 2023 roku” najwięcej, o 28,9 mld zł czyli 35% (Tabela 1), wzrosły aktywa funduszy dłużnych nie tylko wyrównując, ale przewyższając poziom sprzed 2022 roku, kiedy w warunkach galopującej inflacji, agresywnego zacieśniania polityki monetarnej i spowalniającej gospodarki odpłynęło z nich rekordowe 18,7 mld zł (18,6%). Dezinflacja i poprawiająca się koniunktura w 2023 roku zostały zinterpretowane przez inwestorów jako zapowiedź obniżek stóp procentowych wywołując hossę na rynku obligacji. Fundusze dłużne wróciły do łask, a stosunkowo wysokie, jak na tę kategorię aktywów, stopy zwrotu przyciągały nowy kapitał. Najlepiej, średnio 14,2%, można było zarobić na funduszach polskich papierów skarbowych długoterminowych. Udział segmentu dłużnego w rynku funduszy inwestycyjnych wzrósł do blisko 35%, detronizując fundusze rynku niepublicznego z pozycji lidera rynku.
Tabela 1. Wartość aktywów funduszy inwestycyjnych oraz udział w rynku wg kategorii (mln zł)
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych IZFiA
Odwrócenie negatywnych trendów gospodarczych znalazło odbicie w wynikach funduszy. Ponad 60% z nich wypracowało w tym okresie dwucyfrowe stopy zwrotu, a stratę odnotowało ok 5%. Najwięcej, średnio ponad 35%, można było zarobić na funduszach akcji polskich uniwersalnych oraz akcji polskich małych i średnich spółek. Zyskiem przekraczającym 50% mogło się pochwalić 5 funduszy inwestycyjnych.
Produkty emerytalne w górę o 44%
W ciągu ostatnich 10 lat oszczędności zgromadzone na kontach emerytalnych (IKE, IKZE, PPE, PPK) zwiększyły się niemal 5-krotnie, osiągając pod koniec 2023 roku 74,8 mld zł (Wykres 2). Rozwój III filaru wyraźnie przyspieszył po starcie programu Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK) w 2019 roku (wzrost o blisko 30% w 2020 roku i prawie 27% w 2021 roku), tylko na chwilę tracąc impet w 2022 roku (niecałe 13% wzrostu). W 2023 roku rynek produktów emerytalnych urósł o 44,2%. Na ten rekordowy wynik wpłynęły wypracowane przez zarządzających stopy zwrotu, ale także rosnąca popularność PPK, które stały się najszybciej rozwijającym się segmentem III filaru.
Wykres 2. Wartość aktywów w III filarze (mld zł)
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych IZFiA oraz UKNF
W 2023 roku wartość aktywów netto zgromadzonych w PPK wzrosła o blisko 82% (Tabela 2). W tym samym okresie wzrosty w IKE, IKZE i PPE były ponad dwukrotnie mniejsze, odpowiednio 29,1%, 38,7 oraz 33,8%.
Tabela 2. Wartość aktywów ulokowanych w III filarze (mln zł)
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych IZFiA oraz UKNF
W zaledwie 5 lat program PPK zdobył ponad 29% rynku produktów emerytalnych, przede wszystkim kosztem PPE (Wykres 3). Wg danych na koniec lipca br. wartość aktywów zgromadzonych w PPK wyniosła 27,64 mld zł, a średnie miesięczne tempo przyrostu aktywów PPK w tym roku wynosi 840 mln zł.
Wykres 3. III filar, struktura rynku wg wartości aktywów
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych IZFiA oraz UKNF
Podsumowując, trzeba przyznać, że 2023 rok był dość spektakularny. Tak wysokich stóp zwrotu i rekordowych wyników nie obserwowano od dawna. Jednoczesna hossa na rynkach akcyjnych oraz obligacji to kumulacja nie zdarzająca się zbyt często. Po trudnych dla gospodarki covidowych latach 2020-21 i dramatycznym wręcz 2022 roku trudno oprzeć się wrażeniu, że tak silne odreagowanie było bardzo potrzebne.
*Dane szacunkowe z publikacji IZFiA „Raport roczny o rynku funduszy inwestycyjnych w Polsce w 2023 roku” zostały uzupełnione zaktualizowanymi danymi UKNF z publikacji „Informacje o rynku PPE w 2023 roku”
